Seçimler yaklaşırken, iktidarı, muhalefeti seçime girecek partilerin, başkan adaylarının gözü devletten sosyal yardım alan  ve sayı bakımından Yunanistan’ın nüfusunu solladığı görülen kesimde. Kesin veri olmamakla birlikte, sosyal yardımlardan doğrudan ve dolaylı olarak faydalanan kişi sayısının 2016 yılı rakamlarına göre 14 milyon 708 bin kişiye ulaşması, seçimlerde bu kesimin önemini ortaya koyuyor.

 Hüseyin Özay

Türkiye yeni bir seçim sürecine girdi. Yüksek Seçim Kurulu’nun (YSK) son açıkladığı rakamlara göre 59 milyon 391 bin seçmen ülkenin adeta kaderini belirleyecek. Hem iktidar açısından hem de muhalefet açısından 24 Haziran seçimleri büyük önem taşıyor. Hatta iki ayrı kesim de seçimleri bir ‘ölüm kalım mücadelesi’ olarak görüyor. Tabii böyle olunca da, bir oy bile büyük önem taşıyor.

Her seçimde olduğu gibi bu seçimde de, devletten yardım alan seçmenler yeniden tartışma konusu oldu. Devletten sosyal yardım alan vatandaşların oyu 24 Haziran seçimlerinde ne kadar etkili olacak. İşte bunun için, devletten yardım alan seçmenleri, daha doğrusu devlete bağımlı olan seçmeleri masaya yatırmak gerekiyor.

Peki devlete bağımlı ne kadar seçmen var?

Bu konuda net bir rakam yok. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’na, kamu kurumları tarafından yapılan sosyal yardımları tek çatı altında toplanması konusunda görev verildi. Bakanlığın ve diğer kurumların tüm çabalarına rağmen, bu konuda kesin bir rakam çıkarılamadı. Çünkü belediyelerin yaptığı yardımlarda büyük dağınıklık yaşanıyor. Bu nedenle net rakama ulaşılamadı.

Ancak bakanlık tarafından elde edilen bilgiler doğrultusunda hazırlanan sosyal yardım tablosu, sosyal yardımlarla geçinen kesimin adeta Yunanistan nüfusunu solladığını gösterdi.

14.7 MİLYON KİŞİ YARDIMLARDAN FAYDALANIYOR

Kalkınma Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın verilerine göre, Türkiye’de sosyal yardımlardan doğrudan ve dolaylı olarak faydalanan kişi sayısı 2016 yılı rakamlarına göre 14 milyon 708 bin kişiye ulaştı. Bu rakamın içinde, belediyelerin yardımlarından faydalanan kişiler yok. Onlar da eklendiğinde rakamın 20 milyona dayandığı tahmin ediliyor.

Sosyal yardımların rakamsal boyutu ise çok daha yüksek rakamlara ulaştı. Yine 2016 yılı rakamlarına göre, sosyal yardımların tutarı 27 milyar 920 milyon TL’ye ulaştı. Bu rakam, 2016 yılında 24 milyar TL, 2015 yılında ise 21.6 milyar TL oldu.

SADECE KÖMÜR YARDIMI ALAN 2 MİLYON KİŞİ VAR

Alt kalemlere bakıldığında ise devletten sosyal yardım alan kişilerinin sayısının boyutu daha net anlaşılıyor. Örneğin 2016 yılı rakamlarına göre, sadece kömür yardımından faydalanan kişi sayısı 2 milyon 82 bin kişiye ulaştı.

Yine aynı yıl 1 milyon 335 bin 451 kişiye ‘yaşlı ve engelli’ aylığı verildi. 136 bin 551 aileye, çocuk yardımı yapıldı. Bu yardımlar her yıl düzenli olarak yapılıyor. 481 bin 228 aileye de evde bakım parası verildi.

3.1 MİLYON KİŞİ VAKIF’LARDAN DESTEK ALDI

Sosyal yardımların aktarılmasında halk arasında Fak-Fuk Fon olarak bilinen sosyal yardımlaşma vakıfları etkili olarak kullanılıyor. Vakıflar, düzenli olarak yardıma muhtaç ailelere destek sağlıyor. Bu çerçevede sadece 2016 yılında vakıflar aracılığı ile 3 milyon 154 bin 69 aileye, vakıflar aracılığı ile yardımda bulunuldu.

GENÇLERE YÖNELİK DE BURSLAR VAR

Gençlere ve çocuklara yönelik de devletin bir çok sosyal desteği bulunuyor. Kamuoyunda çok fazla bilinmese de karşılıksız burslar ailelere büyük katkı sağlıyor. Örneğin Milli Eğitim Bakanlığı aynı yıl 259 bin 481 muhtaç öğrenciye karşılıksız burs verdi. Yine 2016’da Vakıflar Genel Müdürlüğü 20 bin 674, Yurt-Kur ise 531 bin 208 yardıma muhtaç öğrenciye karşılıksız olarak burs verdi. Ayrıca belediyelerden ve diğer kamu kurumlarından da yardıma muhtaç öğrencilere burs verildiği biliniyor.

Muhtaç ve engelli aylıkları, sosyal güvenlik primi ödemeleri de baz alındığında bir yıl içinde devletin sosyal yardımlarından yararlanan kişi sayısı 14.7 milyona ulaşıyor. 14.7 milyon yardım alan kişi sayısının içinde 6.6 milyonunu prim desteği oluşturuyor. Bu rakam dışarda tutulduğunda dahi devletin sosyal yardımlarından yararlanan kişi sayısı 8.1 milyona ulaşıyor. Dört kişilik aile üzerinden hesaplama yapılırsa, devletin nakdi ve ayni yardımlarından yararlanan doğrudan ve dolaylı kişi sayısının 30 milyonu geçtiğini söylemek yanlış olmaz. Mükerrer yardımlar ayıklansa dahi, bu durum Türkiye’de milyonlarca kişinin sosyal yardımlardan yararlandığı gerçeğini ortadan kaldırmaz.

BÜYÜK BİR OY POTANSİYELİ

Sadece Sosyal Yardımlaşma Vakıfları aracılığı ile 3.1 milyon kişiye, kömür yardımı olarak da 2.1 milyon kişiye ulaşıldığı baz alındığında, yardım alan seçmenlerin büyük bir oy potansiyeli olduğunu gözle önüne seriyor.

24 Haziran seçimlerinde nasıl bir sonuç çıkacağı bilinmez ancak, seçimlerin kaderinin belirlenmesinde devletten sosyal yardım alan vatandaşlarının etkili olacağı kesin. Çünkü devletten yardım alan vatandaşların büyük kısmı, ‘iktidar değişirse yardımlar kesilir mi’ endişesi taşıyor. Bu nedenle iktidar da muhalefet partileri de politikalarını sosyal yardım alan vatandaşlar üzerine kuruyor. Örneğin, hükümetin emeklilere dini bayramlarda bin lira ikramiye verilmesine yönelik kararı da bu çerçevede alınmış bir karardır. Yine muhalefetin, sosyal yardımların arttırılmasını öngören vaatleri de, sosyal yardım alan seçmenin güvenini kazanmaya yönelik adımlardır. Dolaysıyla, ‘adalet, cumhuriyet’ gibi kavramlar kadar, sosyal yardımlar da bu seçimin kaderinin belirlenmesinde büyük rol oynayacak.