Gazeteci örgütleri, Basın İlan Kurumu’nun (BİK), kağıt krizine çözüm olarak, gazetelerde sarı basın kartlı çalışan sayısını 7’den 6’ya düşürmesinin çözüm değil, gazeteciler açısından yeni işsizlik olduğu görüşünde. Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS), Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC) ve yayınevlerinin çözüm önerisi ise yerli kağıt üretiminin devlet kontrolünde başlatılması ve artan maliyetlere karşı devlet desteği.

Cengiz Aldemir

Resmi ilanları dağıtan Basın İlan Kurumu’nun (BİK) kağıt krizine çözüm olarak getirdiği zorunlu sarı basın kartlı çalışan sayısının bir azaltılmasının, yüzlerce basın emekçisi açısından işsizlik olduğu eleştirileri yapılıyor.

BİK’in kararının çözüm olmadığının altını çizen Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS) Genel Başkanı Gökhan Durmuş, bu karardan sonra işten atılacak gazeteci sayısının daha da artacağı uyarısında bulunuyor. Halagazeteciyiz.net’e konuşan TGS Genel Başkanı Durmuş, sendikalarının da içinde bulunduğu bir çok kesimin kağıt sorunu nedeniyle krizin etkilerini derinden yaşadığını belirtiyor. Kağıttaki KDV’nin kaldırılması, BİK’in verdiği ilan paralarının artırılması gibi bir dizi öneriler sıralayan Durmuş, “Bu karar  hiçbir sorunu çözmeyeceği gibi yeni sorunları da beraberinde getirecektir. Basın İlan Kurumundan resmi ilan alan yaklaşık 1200 gazeteden birer kişinin işten çıkartılması, 1200 işsiz gazeteci daha demektir. Zaten işkolları arasında yüzde 30’luk oranla en yüksek işsize sahip olan sektörümüzde bu rakam daha da yukarı çıkarak 3 binleri bulacaktır” uyarısında bulunuyor.

Durmuş, Basın İlan Kurumu’na zorunlu çalışan sayısının değil, zorunlu sayfa sayısının azaltılmasını isterken, devletin kağıt fiyatlarını ve teminini kontrol etmesini de çözüm olarak öneriyor.

TGC RAPOR HAZIRLADI 

Türkiye Gazeteciler Cemiyeti (TGC) ise yaygın ve yerel medyanın temsilcilerini toplayarak Gazetecilikte ve Yayıncılıkta Kağıt Sorunu Zirvesi düzenledi. Kağıt krizinin çözülmesi için gündeme gelen öneriler rapora dönüştürülerek Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay’a sunuldu. 18 maddelik çözüm önerisinin yer aldığı raporda, döviz kurları ve üretim kısıtlanmasından kaynaklanan fiyat artışlarının yarattığı zararı telafi etmek üzere Basın İlan Kurumu’nun ilan tarifelerine zam yapmasının önemine vurgu yapılıyor. Resmi İlân Fiyat Tarifesi’ne 2017 yılında zam yapılmadığı, 1 Haziran 2018’de yapılan zammın da 2016 fiyatlarına göre yapıldığına dikkat çekilen raporda, o tarihte doların 4,60 TL olduğu ancak döviz kurlarındaki artışlar nedeniyle, tarifelerin yeniden düzenlenmesi gerektiği ifade ediliyor.

TGC ve sektör temsilcileri ile oluşturulan krize karşı çözüm önerileri:

* Resmi ilan yayınlama hakkı bulunan 1.150, bulunmayanlarla birlikte 3 bine yaklaşan gazetenin yayın hayatlarını kesintiye uğratmadan sürdürebilmesi için yerli kağıt üretimi için seferberlik başlatılmalı

* Gazetecilik ve yayıncılık bir kamu hizmeti olarak görülmeli, kültür yaşamının zenginleştirilmesi amacıyla desteklenmeli,

* SEKA gibi devletin kendi kurumu yeniden devreye sokulmalı ya da gazete ve kitap için kâğıt üretimi öncelikli stratejik sektörler arasına alınarak bu yönde üretim yapan firmalar teşvik edilmeli, yatırım ve hammadde kolaylıkları, süper teşvikler sağlanmalı;

* Gazete kağıdında Katma Değer Vergisi (KDV) kaldırılmalı

* Döviz Denkleştirme Fonu kurularak doğan kur zararları sübvanse edilmeli

* Piyasa denetlenmeli fırsatçılığın önüne geçilmeli;

* Basın ilan Kurumu, ilan tarifelerine zam yapmalı

* Basın İlan Kurumu gazetelere faizsiz kredi vermeli

* Gazete baskı sayısı, sayfa sayısı azaltılmalı

* Kamu bankaları gazetelere kredi vermeli

Patronsuz gazeteler, kredi almada zorluk yaşamaktadır. Bu zorlukların yaşanmaması için kredi verilmesi teşvik edilmelidir.

* Kamu reklamları gazetelere adil dağıtılmalı;

* Vergi ve sigorta borçları ertelenmeli;

* Kağıt ithalatındaki zarar kamu tarafından karşılanmalı;

* Anadolu Ajansı aboneliklerinde fiyat indirimi yapılmalı

* Yayıncılıkta üretimde %8 ila 18 arasında olan KDV ile satıştaki %8’lik KDV yüzde 1’e indirmeli

* Yayıncıların KDV alacağı ödenmeli

* Yazarlar ve çevirmenlerden kesilen %17 gelir vergisi ve %18 KDV kaldırılmalı

* Kültür Bakanlığı, Mili Eğitim Bakanlığı, Yerel Yönetimler ve Üniversitelerin kitap alım bütçeleri arttırılarak kitap alınmalı

* Okullardaki kütüphane sayısı artırılmalı

* Yerel yönetimler gazete ve kitap satışına destek olmalı

‘FAİZSİZ KREDİ’ TALEBİ

Gazete çalışanlarına faizsiz kredi veren Basın İlan Kurumu’nun, gazetelere de faizsiz kredi uygulaması başlatmasının da önerildiği raporda, ayrıca, resmi ilanlar için zorunlu olan 12 sayfa sayısının yeniden 8’e indirilmesi de yer alıyor. Ayrıca İstanbul için 5 bin adet, Ankara ve İzmir için 3 bin adet ve diğer iller için belirlenen 300 adet zorunlu satış miktarının düşürülerek, gazetelerin basım yükünün hafifletilmesi gibi hayati tedbirlerin devreye sokulması önerisi de raporda yer alıyor.

‘SEKTÖR KOMADA’

Kağıt krizi nedeniyle medya sektörü adeta komaya girerken, yayıncılık da bir o kadar etkileniyor.  Galeati Yayıncılığın sahibi Murat Tulga, Türkiye’de her 100 kişiden birinin okuduğunu, okumak, gazete ve kitap satın almak gibi alışkanlıkların insanların öncelikleri arasında olmadığını söylüyor. Bu durumdaki sektörlerinin, bir de kağıt krizi ile daha da zor duruma düştüklerini söyleyen Tulga, “Daha önceden bin bir zorlukla yürüyen ve birçok sorunla karşı karşıya bulunan sektör artık koma durumuna girmiştir” diyor.

YAYINEVLERİNE DEVLET DESTEĞİ VERİLSİN

Yayınevlerinin soluk alabilmesi için devlet desteği verilmesini öneren Tulga, “Basılan kitapların, baskı sayısının yarısı kadar bir destek verilebiliceği” önerisi getiriyor. Kültür Bakanlığı’nın yayınevlerinden yılda iki kez aldığı kitap alımının, bütün yayınevlerini kapsayacak şekilde ve miktarı artırılarak uygulanmasını da öneren Tulga, yüzde 18 olan KDV oranının, yüzde 8’lere çekilmesi, vergi oranlarının düşürülmesi, mevcut borçların silinmesi veya yapılandırılması taleplerini de sıralıyor.

Tulga,  kağıt fiyatlarında artışları kontrol altında tutup, matbaalara ucuz kağıt  temininin devlet kontrolünde yapılmasını; yayınevlerine KOSGEB desteğinin arttırılmasını istiyor.  Tulga, “Aksi halde kriz yayın sektörünü teğet falan geçmez, yok olma sürecine getirir.  Yakında hiç kitap basılmazsa şaşmayalım”  uyarısında bulunuyor.