Hem ABD hem de Rusya’yla müzakere yürür mü?

0
504
Kaynak: ORSAM
Kaynak: ORSAM

Ankara ve Moskova, Suriye’de birliklerin koordinasyonu konusunda mutabakata vardılar. Ancak ABD henüz Suriye’den çekilmedi. Ya, Menbiç’ten çekilirken burayı YPG’ye bırakırsa? Ankara için hem Rusya’yla hem de ABD’yle kritik Suriye müzakereleri asıl şimdi başlıyor.

Hilal Köylü

Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi (ORSAM) Suriye uzmanı Oytun Orhan, Menbiç’in önemini açıklarken “Çünkü rejim, Menbiç’e yakın noktada. Stratejik önemi yüksek. Doğal kaynakları ve ekonomik potansiyeliyle herkes için cazip” diyor. Nitekim, ABD Başkanı Donald Trump, Suriye’den çekileceklerini açıklar açıklamaz da dikkatler Menbiç’e çevrildi. Fırat’ın doğusuna operasyon hazırlığındaki Ankara için güçlü hedef Menbiç’ti. Muhalifler ile rejim güçleri de Amerika çekilince Menbiç’i kim kontrol edecek diye bir yarışın içine girdiler. Buna; Türkiye’yle birlikte karar vermek isteyen ve Ankara’yla yoğun müzakere sürecini başlatan Rusya da eklendi. 

Kaynak ORSAM

Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar, MİT Başkanı Hakan Fidan ve Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın’dan oluşan Türk heyeti, Rus muhataplarıyla Moskova’da biraraya geldi. Görüşme sonrası ‘mutabakat’ haberini Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ile Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov verdi.

Çavuşoğlu “Tüm terör örgütlerinin Suriye topraklarından temizlenmesi konusunda ortak irademiz var” derken, YPG’ye karşı ortak mücadeleyi kastediyordu. Akıllara doğal olarak gelen ilk soru bu yönde oldu. Rusya, ‘ortak irade’ derken, Türkiye ile tamamen aynı fikirde miydi?

Amerika, Suriye’den çekilmenin ‘koordineli’ olacağını söylemişti. Biraz olsun rahatlatmıştı Türkiye’yi. Türkiye’nin tam istediği ise ABD’nin çekildiği noktada, Türk askerlerinin Menbiç’e tam olarak girmiş olmasıydı. Ama ABD halen bölgede. Rusya da Türkiye’den bağımsız hareket edemeyecek durumda. İşler oldukça karışık. Ankara, Rusya ile bir orta yol bulabilecek mi?

Oytun Orhan, Ankara’nın hassasiyetinin “YPG varlığına Menbiç’te müsaade edilmeyecek” konusuna odaklandığını söylüyor. Rusya’nın da bu hassasiyeti dikkate alıp, Menbiç’te kontrolü rejime bırakmayacağından. Peki nasıl bir orta yol bulunacak? İşte sıkıntı bu. “Belki de İdlib’de olduğu gibi silahlardan arındırılmış bir bölge oluşturulması üzerinde durulur gelecek günlerde. Formül arayışı bitmeyecektir” diyor Oytun Orhan.

OLDU-BİTTİ Mİ?

Kremlin, Rusya’daki kritik görüşme başlamadan önce Menbiç’te kontrolün rejimin eline geçtiğini söylemişti. Ancak bu açıklamanın arkası gelmedi. Ne Ankara’dan, ne Suriye’den ne de başka bir taraftan bu konuda ayrıntılı açıklama yok. Oytun Orhan, bu durum için “İşte, bir oldu-bitti yaratılmak isteniyor. Rejim, Menbiç kırsalındaki kimi hükümet binalarına YPG bayrakları astı ki, Türkiye-Rusya görüşmelerinde Rusya’nın pozisyonunu güçlendirmek istiyor. Ama müzakereler henüz bitmedi” açıklaması yapıyor.

Ankara, rejim güçlerinin Menbiç’e girmesini istemiyor. Çünkü girerlerse YPG’yle anlaşarak girecekler. Rejim girecek ama YPG’yi bölgeden çıkarmayacak, dahası YPG’ye koruma sağlayacak. Ankara’nın böylesi bir endişesi var. YPG de, Menbiç bölgesinde rejim güçlerini istiyor.

Sadece Menbiç üzerinden son birkaç gündür yaşanan gelişmeler bile Ankara için zorlu bir sürece işaret ediyor. Türkiye’nin hem ABD’yle hem de Rusya’yla ikili bir koorrinasyon yürütmesi, işleri dengede tutması gerekiyor. Nitekim; Rusya’da heyetlerarası yapılan görüşmeleri yakında Erdoğan-Putin görüşmesi izleyecek. ABD’den askeri bir heyet de yeni yılın ilk haftalarında Ankara’da Suriye meselesini etraflıca masaya yatıracak. Oytun Orhan bu süreç için “Belli ki Ankara, Rusya’yı koordinasyon sürecinde aktif kılarak ABD ile müzakere sürecini götürecek. Eğer Rusya’yla anlaşılmazsa, Suriye’deki işbirliği de bozulur. Çünkü Türkiye, Suriye operasyonlarını bugüne kadar hep Rusya’yla koordineli bir şekilde yaptı” değerlendirmesinde bulunuyor.

Trump, Suriye’den çekilme için 60 ile 100 günlük bir takvimden söz etmişti. 2019’un ilk ayları Ankara için oldukça kritik anlamına geliyor bu. Eğer Ankara, önümüzdeki günlerde Moskova ve Washington hattında müzakere sürecinde dengeyi tutturamazsa Ankara için Suriye’de yeni bir kriz sayfası açılacak. Eğer dengede tutulursa, dönüp dönüp Suriye’yi analiz için herkesin daha çok zamanı olacak.