Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, 2018’in ilk altı ayında yaptığı denetimlerde her denetlenen 100 üründen 27’sini uygunsuz buldu. Makina Mühendisleri Odası ise denetimlerde işbirliği istedi.

İrfan Uçar

Sanayi Ürünleri Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü, 2018’in ilk 6 ayında 27 bin 600 farklı model sanayi ürünü denetimini yaptı. Denetimlerde bu ürünlerin yüzde 27’si standart dışı ve uygunsuz bulundu. TMMOB Makine Mühendisleri Odası Sanayi Çalışma Grubu Başkanı Yavuz Bayülken ise denetimlerde Bakanlık ile Makine Mühendisleri Odası’nın işbirliğinin gerekliliğini dile getirdi.

Yavuz Bayülken

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na bağlı Sanayi Ürünleri Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü, 853 denetim personeliyle sanayi ürünleri üzerinde “programlı”, “olağan”, “ihbar ve şikâyet” gibi farklı 8 türde denetimler yaptı. Sanayi ve Teknoloji Uzmanı Gamze Eroğlu’nun, 2018’in ilk altı aylık denetim sonuçları üzerinde yaptığı değerlendirme Bakanlığın aylık yayın organı Anahtar dergisinde yer aldı.

Buna göre 2018’in ilk altı ayında 27 bin 600 farklı modelde sanayi ürünü denetlendi. Bunlardan yüzde 27’sine tekabül eden 7 bin 555 ürün uygunsuz bulundu. 316 farklı ürün test aşamasında yer alırken, 145 farklı marka/model hakkında da toplatma kararı verildi. 1.403 üründeki uygunsuzluğun düzeltilmesi için süre tanındı. Tespit edilen uygunsuzluklar nedeniyle 4 milyon 600 bin lira idari para cezası kesildi.

Uygunsuzluk oranının en yüksek olduğu ürün grubunu yüzde 81 ile kazanlar oluşturdu. En çok idari para cezası uygulanan ürün grubu ise 2 milyon 565 bin lira ile asansör firmaları oldu.

HEPSİ YANGINLARLA DOĞRUDAN İLGİLİ

2018 yılının ilk altı aylık döneminde toplam 145 ürün hakkında idari yaptırım kararı alındı. Bunların yüzde 58’ini elektrikli ekipmanlar, yüzde 15’ini gaz yakan cihazlar ve makineler,  yüzde 8’ini basınçlı ekipmanlar ürün gruplarında yer alan ürünler oluşturuyor.

En çok toplatılan ürünlerin başında şarj cihazları geliyor. 21 şarj cihazı. 13 set üstü ocak, 10 yangın söndürme cihazı, 11 yürüyen merdiven, 10 kablo çeşidi uygunsuz bulunarak en çok toplatılan ürünlerin başında yer aldı.

Dikkat çeken bir veri ise denetlenen ürünlerin yüzde 57’sinin ithal, yüzde 43’ünün ise yerli ürün olması. İthal ürünlerin yüzde 33’ü, yerli ürünlerin ise yüzde 22’si uygunsuz bulundu. Uzman Gamze Eroğlu bu durumu, “Bakanlığımızca gerçekleştirilen Piyasa Güvenliği Denetim faaliyetleri kapsamında özellikle ithal menşeili ürün denetimlerine ağırlık verilerek piyasada bulunan yerli üreticinin korunması” olarak izah etti.

BAYÜLKEN: BAKANLIK-MMO ORTAK ÇALIŞMALI

Yavuz Bayülken

TMMOB Makine Mühendisleri Odası (MMO) Sanayi Çalışma Grubu Başkanı Yavuz Bayülken, Sanayi Bakanlığı’nın yerli üretimi korumak amacıyla ithal ürünlere yönelik denetimi yoğunlaştırırken Makine Mühendisleri Odası ile işbirliği yapması gerektiğini söyledi. İşbirliği ile yerli üretimi korumak, denetlemek ve öneri ve tespitleri geliştirmenin mümkün olabileceğini ifade eden Bayülken, “Her yıl Türkiye’ye binlerce makine, komponent ara malı ve yatırım mal girmektedir. Bunları kategorize etmek ve denetlemek kriterlerini saptayarak, fonksiyon ve niteliklerini belirlemek, işbirliğini devreye sokarak gerçekleştirilebilir” dedi.

Sanayi Bakanlığı’nın piyasa denetim mekanizmasını yetersiz bulan Bayülken; “Yerli ürün için üretim sürecinde ve üretim tamamlanıp mamul haline geldiğinde, kalite kontrol ve verimlilik ve fonksiyonların bütünleşmesi yönünden, işyerlerinde (fabrika ve atölyeler) denetim yapılabilir. Böylece hazırlanan raporlar hem işyeri hem de bakanlık için disipline edilip süreklilik kazanabilir. Sanayide merdiven altı üretim büyük çapta gözetim altına alınıp, devreden çıkarılabilir” görüşünü dile getirdi.

Bu denetimlerde Makina Mühendisleri Odası’nın önemli rol oynayabileceğine işaret eden Bayülken, Türkiye genelinde çalışan 112 bin mühendisin Oda’ya kayıtlı üye olduğunu söyledi. Bayülken, “Bu mühendisler makine ve endüstri mühendisliğinin tüm ihtisas alanlarında görev yapmaktadır. İyi bir organize ve işbirliği ile yerli ürün için fabrikalarda, ithal ürün içinse gümrük aşamasında tespit ve kontroller yapılabilir” çağrısı yaptı.

Ölümlü ve sakat kalmalarla sonuçlanan asansör kazaları, bomba gibi patlayan kazanların ve LPG’li araçların alev alarak yanması pek çok ölüm ve maddi kayıplara neden olurken Yavuz Bayülgen, bunun ancak “TMMOB Makine Mühendisleri Odası ve ihtisas odalarının devreye girmesi” ve “organize olarak bu kontroller yapması” durumunda önlenebileceğine işaret etti.

“Odalar ile Sanayi Bakanlığı işbirliğinin” gerekliliği yineleyen Bayülgen, MMO-Sanayi Bakanlığı ortak denetiminin yerli üretimin gelişmesinde de önemli rol oynayacağını ve niteliksiz ithal ürünlerin ülkeye girmesini de önleyeceğini savundu.

ŞEVKİN: BAĞIMSIZ DENETİM ŞART

Müzeyyen Şevkin

TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu Üyesi CHP’li Müzeyyen Şevkin de sanayi makinelerin üretimi, montajı ve kullanımı aşamasında kamu eliyle ve eş zamanlı bağımsız odalar eliyle yapılması gerektiğinin altını çizdi. Şevkin, madenlerde, inşaatlarda patronun ücretini verdiği denetim elemanlarının etkin bir denetim yapamayacağının, çünkü denetim elemanının iş güvencesinin olmayacağının altını çizdi. Benzer şekilde asansör, kazanlar, LPG’li araçlar gibi hayatın içindeki her makine ve teçhizatın denetiminin de bağımsız kişilerce yapılması gerektiğini ifade etti.

ARSLAN: KİMİ DURUMLARDA DENETİM OLMAYABİLİYOR

Kazım Arslan

Meclis Sanayi Komisyonu’nun diğer bir üyesi CHP Milletvekili Kazım Arslan ise piyasanın zor şartları ve sanayicilerin zor durumda olmasının kimi denetimlerin tam anlamıyla yapılmamasına veya ertelenmesine yol açtığı durumlar olduğunu da söyledi. Ancak kalite ve güvenlik nedeniyle denetimlerin dikkatle yapılması gerektiğinin altını çizen Arslan, “Ürünler açısından yanlış yapan varsa tabi ki ceza verilmelidir. Özellikle sağlık ve güvenlik söz konusu olduğunda Sanayi Bakanlığı’nın denetimini çok önemsemek gerekiyor” dedi.

İthal ürünler için gümrükte bir denetimin olduğuna dikkat çeken Arslan, “Aynı ülkeden, aynı şirketten ve aynı markadan gelen her ürün gümrükte beklemesin diye denetlenmeyebiliyor. Eğer ülke değişmişse, şirket değişmişse veya marka değişmişse o ürün mutlaka denetlenmelidir. Hele ki sağlık ve güvenlik sözkonusu ise çok sıkı denetlenmeli” dedi.