Yeni medya; yeni eşitsizlikler

0
123

Alternatif Bilişim Derneği’nin Yeni Medya Çalışmaları 4. Ulusal Kongresi’nin bu yılki teması “dijital eşitsizlikler”. Doç. Dr. Tezcan Durna, “İnternet teknolojisine sahip olmak dijital eşitsizlik sorununu çözmüyor. Buradan sahip olunan bilgiyle ne yapılacağı dijital eşitsizlik sorununun konusudur” diyor. Kongrede bu sorunun yanıtı aranıyor.

 

İZMİR/ Alternatif Bilişim Derneği’nin düzenlediği Yeni Medya Çalışmaları Ulusal Kongresi’nin dördüncüsü İzmir’de gerçekleşiyor.
Yeni Medya Çalışmaları Ulusal kongresinin ilki 2013’te Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi, ikincisi 2015’te Kadir Has Üniversitesi İletişim Fakültesi işbirliği ile gerçekleşmişti. Üçüncü kongreden itibaren ise Barış İçin Akademisyenler bildirisini imzalayan akademisyenlerin içinde bulunduğu durum nedeniyle Kongrenin herhangi bir üniversitede yapılmaması kararı alındı.

“Kurumsal akademi dışında da özgürce bilgi üretmek mümkün” diyerek yola çıkan Kongre bileşenleri, üçüncüsünü 2017 yılında Ankara Cer Modern’de yaptığı kongrenin dördüncüsünü ise bu hafta İzmir’de yapıyor. İzmir Barosu’nda başlayan Kongrede, Barış İçin Akademisyenler de unutulmadı. Alternatif Bilişim Derneği Yönetim Kurulu Üyesi ve Yeni Medya Kongresi 4 Düzenleme Kurulu Üyesi Doç. Dr. Tezcan Durna, konuşmasını “Umarız sadece barış istedikleri için akademiden uzaklaştırılan bu meslektaşlarımız en yakın zamanda işlerine, derslerine ve öğrencilerine geri dönerler” diyerek yaptı. Durna, geçmiş kongre deneyimlerine vurgu yaparak, “Kurumsal akademi dışında özgürce bilgi üretmenin de mümkün olduğunu bundan önceki kongremizde gördük. Bugün, tıpkı üçüncü kongre gibi bu kongremizi de bağımsız olarak gerçekleştirebilmenin mutluluğunu yaşıyoruz, sizlerin desteğiyle her mekânda bilimsel bilgi üretilebileceğini ve paylaşılabileceğini ispatlamanın haklı gururu içindeyiz” dedi.

Alternatif Bilişim Derneği başkanı Avukat Faruk Çayır’ın açılışını yaptığı Kongre’de, Hollanda Groningen Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Elisabetta Costa da Mardin’de yaptığı sosyal medya araştırmasını açıkladı.
4. Kongre’de, güvencesizleşen dijital emek süreçleri, dijital teknoloji şirketlerinin yarattığı eşitsizlikler nedeniyle demokratik ve çoğulcu katılım süreçlerinde yaşanan olumsuzluklar, dijital okuryazarlığın geliştirilmesinde yaşanan eşitsizliklerin yol açtığı yankı odaları konuları tartışılıyor. Toplum ve bilgi arasındaki eşitsiz ilişkinin masaya yatırıldığı Kongre’de, dijital iletişim süreci bu açıdan ele alınıyor. Buradan hareketle Kongre’nin bu yıl ki teması da “Yeni Eşitsizlikler” olarak belirlendi.

DİJİTAL EŞİTSİZLİK
Doç. Dr. Tezcan Durna da konuşmasında Kongre’nin temalarından “dijital eşitsizliklere” vurgu yaptı. Dijital eşitsizliği, “Dijital eşitsizlik sadece teknolojiye sahip olmak ya da olmamak değil. İnternet teknolojilerine sahip olmak tek başına dijital eşitsizlik sorununu çözmüyor. Bilgi ya da teknolojiye sahip olmanın yanında sahip olunan bilgiyle ne yapılacağı da dijital eşitsizlik sorununun konusu olarak karşımıza çıkıyor” diye tanımladı. Durna, konuşmasının devamında;  “Bir dönemin ulaştırma bakanı, bulut teknolojisini, ‘Bulut sistemi diye bir şey var, herkes oraya bir şey atıyor, abur cubur. Sen de oradan ihtiyacın olanı alıyorsun… Bu bilişim, fazla kafayı yorarsan, sıyırırsın. Kullanacaksın, nimetlerinden yararlanıp, işini göreceksin. Kafayı taktın mı o zaman işin kötü…’ cümleleriyle tanıtmıştı. Bu cümleler her ne kadar bir siyasi figürü alaya almak için hala internet video kanallarında dolaşıyor olsa da, küresel dijital eşitsizliğin yerel düzeyde parodik bir biçimde dile getirildiği bir uğrağa denk düşüyordu. Bu zihniyet yapısının altında elbette Osmanlı’dan beri süregelen “Batının tekniğini alalım ama kültürünü almayalım” mottosu yatmaktadır. Hâlbuki herhangi bir teknolojik gelişme, aynı zamanda kültürünü de beraberinde getiriyor. Eğer siz herhangi bir teknolojinin sadece kullanıcısı olur, o teknolojinin sağladığı olanaklarla bilginin üretilmesine katkı sunamazsanız, verileri/bilgiyi kullanan değil, verinin kendisi haline geliyorsunuz. Dijital dünyada sayısız, belki de sonsuz bilginin ve teknolojinin içinde hangi bilgiyi ve teknolojiyi nasıl kullanmanız gerektiği bilgisine sahip değilseniz, dijital eşitsizliğin bir nesnesi haline geliyorsunuz.”

“EŞİTSİZLİK” YENİ DEĞİL
Doç. Dr. Durna, günümüzde dijital eşitsizlik diye tanımlanan “bilgiyle toplumların ilişkisindeki eşitsizliklerin” yeni olmadığına dikkat çekiyor. Her yeni üretim ve birikim ilişkisinin ortaya çıktığı tarihsel uğrakta her zaman yeni eşitsizliklerin ortaya çıktığını belirten Durna, şöyle diyor: “Edward Said’in Şarkiyatçılık eserinde, Samir Amin’in Avrupamerkezcilik çalışmasında yıllar önce Batılı gelişmiş ülkelerin Batı dışındaki ülke ve toplumları nasıl bilgi nesnesi haline getirdiği yazıldı, dile getirildi. Batıdaki imparatorluklar çağında ve kapitalizmin küreselleştiği ilk yıllarda Batılı güçler, kurdukları enstitülerle, bu enstitülerde oluşturdukları arkeoloji, antropoloji gibi bilim dallarıyla ve bu bilim dallarının altında ürettikleri bilgi ve araştırma konularıyla Said’in deyimiyle ‘söylemsel ötekiler’ yarattılar. Bu bilgi nesnesi haline getirilen Batı dışı toplumlarla Batılı ülkeler arasındaki bu hiyerarşi sorgulanıp aşılmaya çalışılırken, karşımıza dijital kapitalizmin yol açtığı yeni eşitsizlik biçimleri çıktı. Ancak tahakkümün olduğu her yerde direnişin de olduğunun bilinciyle hareket edildiğinde dijital teknolojilerin, eşitsizliğin yanısıra pek çok fırsatı da beraberinde getirdiğini akılda tutmak gerekiyor. İşte kongremizin en temel kaygılarından birisi de, sadece eşitsizliklere odaklanmak olmayacak, bu eşitsizliklerin aşılması için ne gibi fırsatların yaratılabileceğine de işaret etmek olacaktır.”

KONGRE’DE NELER YAPILIYOR?
Yeni Medya Çalışmaları Ulusal Kongresi’ndeki oturumlarda, “egemen toplumsal cinsiyet rolleri, katılımcı kültür, eşitsizlik ilişkileri, dijital gözetim ve yönetişim, dijital kültür, yeni medyada araştırma ve araştırmacı, dijital beceriler ve okuryazarlıklar, dijital medyada habercilik, göç yolları, dijital sanat, kamusal alan ve yurttaşlık, yeni sorular ve araştırma alanları” konuşuluyor.
Kongre’nin bazı oturum başlıkları “Egemen toplumsal cinsiyet rollerini dönüştürmek mi, yeniden üretmek mi?”, “Dijital Gözetim ve Yönetişim”, Yeni Medyada Araştırma ve Araştırmacı”, “Yeni Medyada Habercilik” olarak belirlenirken, şu başlıklarda 6 atölye kuruldu: “Gazeteciler için Yeni Medya Atölyesi, Kişisel Verilerin Korunması ve Dijital Güvenlik Atölyesi; Veri Okuryazarlığının Veriye Ulaşmada, Okumada ve Yorumlamada Rolü Atölyesi, Dijital Eşitsizliği Önlemek için İlk Kodumu Yazıyorum Atölyesi; Yeni haber üretim pratiği olarak gazetecilikte drone kullanımı.”