Lübnan’da neler oluyor?

0
131

Ortadoğu Uzmanı Bereket Kar, Lübnan’daki halk hareketini değerlendirdi: Zamlara tepkiyle başlayan halk ayaklanmasının asıl amacı sistemin tamamen değiştirilmesi.

 

Lübnan’daki gösteriler ikinci haftasına girdi. İletişim vergilerine yapılan zamlarla başlayan protestolar kısa süre içinde bir halk ayaklanmasına dönüştü. Ayaklanmanın en temel talebi, sistemin değişmesi.

Ortadoğu uzmanı Bereket Kar, Lübnan’da başlayan halk hareketinin tüm Ortadoğu’yu etkileyeceğini söyledi. Kar, Lübnan’da yaşananları Hala Gazeteciyiz’e değerlendirdi:

LÜBNAN’DA NELER OLUYOR: Ben çok önemli görüyorum. Bunu sadece protesto olarak ifade edemeyiz, bu bir halk ayaklanmasıdır. Protestolar belli konularla ilgili olarak sokaklara çıkıp, taleplerin dile getirildiği sonra da dinen hareketlerdir. Ancak Lübnan’da yaşanan bir halk ayaklanmasıdır.

HAREKET NASIL BAŞLADI: Bu hareket birden bire çıkmadı. Bundan önce Temmuz ayında, Lübnan’da “koktunuz” şiarıyla yönetime karşı kitleler sokaklara döküldü. O zaman binlerle ifade edilebilecek protestolar Ağustos ayının sonuna kadar sürdü. Ondan sonra elektrik meselesi ile ilgili olarak ekonomik durum ve Dolar’ın yükselmesi nedenleriyle, çok farklı hareketler de gerçekleşti. Bu hareketler bir şekilde yönetim tarafından manüple edilerek, bitiyordu. Bu hareketler Beyrut’ta gündeme geliyordu.

Fakat bu son halk hareketi tüm Lübnan’ı kapsadı. Tüm Lübnan 5 milyonluk bir ülke ama buradaki gösterilere katılanların 1 milyonu aştığı belirtiliyor. Aşağı yukarı tüm kentlerde aynı anda ve aynı sloganlarla başlayan bir halk hareketi mevcut. Bu, bir taraftan bölgede savaşların sürmesi nedeniyle gölgede kaldı ama ben bölgenin bütünü açısından son derece ciddi bir hareket olduğunu ve bundan dersler çıkarılması gerektiğini düşünüyorum.

EN ÖNDE KADINLAR VAR: Ayrıca bu ayaklanmanın en önde kadınların olması da dikkat çekiyor. Gezi Hareketi’ni de temsil eden bir karakter, ama bundan daha köklü. Şu anda Lübnan’da okullar, işyerleri kapalı. Bu harekette sendikalar başı çekiyor. Üniversiteli gençler sokakta. Toplumun tüm kesimlerini burada görmek mümkün. Hayat orada devam ediyor, eğlencesiyle, yemeğiyle sokakta devam ediyor.

PROTESTOCULARIN TALEPLERİ NELER: Lübnan dini, mezhebi esaslara göre seçimlerin yapıldığı, partilerin kurulduğu, hükümetin ve devletin şekillendiği bir ülkedir. Bu hareket ilk defa bütün bunların ötesine geçerek, hepsini aşarak ve Hükümet’teki temsil edilen tüm partileri Hizbullah’tan Komünist Parti’ye; Süryani, Ermeni milletvekillerini aşarak gelişen bir hareket oldu.

Talepler, hükümetin artık bu işi götüremediğinin ifadesi olarak ortaya çıktı. Bu son derece ciddi bir durum. Asıl talep sistemin değişmesi olarak özetlenebilir. Artık kimlik temelli bir Lübnan istemiyorlar. Cumhurbaşkanının Hıristiyan, Başbakanın Sunni, Meclis Başkanının Şii ve devlet kurumları ve ordu dahil tümünün bu şekilde hisseler şeklinde paylaştırılmasına karşı bir Medeni Kanun ve vatandaşlık temelinde, tek bölgeli bir seçim sisteminin getirilmesini istiyorlar.

YOLSUZLUKLARA İSYAN: En önemli şeylerden biri de çalınan Lübnan’ın tüm mallarının İsviçre bankalarında olduğunun listesini yayımladılar. Lübnan’ın 85 milyar dolar borcu var. Geçmişten bugüne gelen devlet yetkililerinin İsviçre bankalarına yatırdıkları paranın toplamı 60 milyar doları buluyor. Her şeyden önce bir kanunun acilen çıkarılıp, tüm paraların kamulaştırılıp Lübnan’a iade edilmesi isteniyor.

Bir seçim kanununun çıkarılması ve Lübnan’daki inanç ve kimlik esasına göre seçim sisteminin tamamen değiştirilmesi talep ediliyor.

Bu hükümetin yerine uzmanlardan oluşmuş teknokrat yönetimin gelip, bir nevi seçim ya da geçiş hükümetinin kurulması talep ediliyor.

Bu kadar güçlü halk ayaklanmasına karşı devlet ne yapıyor? Hükümet resmen teslim olmuş durumda. Devlet ilk başta bir engellemeye kalkıştı ama halk bunu aştı. Şu anda devlet uzaktan izliyor.

BU HAREKET AMACINA ULAŞACAK: Ben Lübnan’daki halk hareketinin amacına ulaşabileceğini düşünüyorum. Sistemi tamamen değiştirecek toplumsal dinamik güçler bir devrime kapı açabilir mi? Devrimci demokratik bir sistem kurulabilir mi? Bu kadar basit değil. Lübnan Amerika’dan Avrupa’ya kadar başta istihbarat güçlerinin yer aldığı, herkesin müdahale ettiği bir alan. Bugün halk hareketinin en fazla korktuğu sorun da bu.

ÇOK GENİŞ BİR HAREKET: Komünistlerin bu harekette son derece güçlü bir etkisi vardır. Lübnan Komünist Partisi ve müttefikleri, bu sistemin içinde kirlenmeyen bir çok bağımsız hareketler var. Bunlar birlikte bir ittifak halinde sokaktaydılar. Fakat bu son zamlar ile bütün herkesi bu halk hareketi kucakladı. Hıristiyanıyla Sünnisiyle Şiisiyle herkes kol kola,  erkek kadın yan yana genç yaşlı kimseyi dışlamaksızın, kimseyi de inanç, kimlik olarak hedef almaksızın sürdürülen bir hareket. Bu hareketin barışçıl yanına parmak basmaları önemli. Provokatif hareketleri dışladılar. Şu anda hayat felç olmuş durumda.  Göstericiler hiçbir bayrakla, flamayla çıkmıyor. Tek bayrak Lübnan bayrağı.

TÜM ORTADOĞU’YU ETKİLEYECEK: Bu hareketin amacına ulaşacağına inanıyorum. Ulaşması halinde tüm Ortadoğu’yu etkileyecek bir hareket bu. Lübnan’ın Suriye ile çok ciddi bağları var. Burada demokratik bir yönetim oluşabilirse bu, Suriye’yi ciddi biçimde etkileyecek. Mesela Mısır’da Sisi’ye karşı buna benzer hareketler başladı. Sudan’da devam eden özgürlük ve değişim hareketi var, büyük ölçüde başarıya ulaştı. Cezayir’de de benzer hareketler var, tüm geçmiş, geleneksel siyasetin yüzünü görmek istemiyorlar. Devrimci, demokrat yönetimler talep ediliyor. Bu son derece önemli, bu çağımızın da son derece önemli bir hattı, önemli bir mücadele biçimi.