İşsizlik Fonu işsizler için mi, patronlar için mi?

0
511

İşsizlerin milyonları bulduğu, her dört gençten en az ikisinin işsiz olduğu bir dönemde; İşsizlik Sigortası Fonu’ndan işsiz kalanların değil, patronların yararlandığı bir kez daha ortaya çıktı. CHP Emek Bürosu tarafından hazırlanan rapora göre, fondan 10 işsizden 8’i yararlanamıyor. Fon birikimleri ise patronlara “kaynak” olarak aktarılıyor. CHP Genel Başkan Yardımcısı Veli Ağbaba bu durumu, “Fon işsize değil, patrona derman oluyor” diye yorumladı.

 

İşsizlik sosyal riskinin sonuçlarının etkilerini azaltmaya yönelik olarak sosyal sigorta tekniği ile kurulan ve işçi, işveren ve devletten kesilen primlerden oluşan İşsizlik Sigortası Fonu, “işsizden çok patrona derman” oluyor.  CHP Emek Bürosu tarafından hazırlanan rapor, fon kaynaklarının asıl sahiplerine değil, sermayeye, patrona nasıl akıtıldığını ortaya koyarken, CHP Genel Başkan Yardımcısı Veli Ağbaba, fondan yararlanma şartlarının hafifletilmesini istedi.

SON MAAŞIN YÜZDE 40’I
İşsizlerin fondan maaş alabilmesi için son 3 yılda 600 gün çalışma, işten ayrılmadan/ atılmadan önce kesintisiz 120 gün çalışma şartları aranıyor. Bu şartları taşımayan işsizler fondan maaş alamıyorlar. Alınan maaş da son çalıştığı maaşın yüzde 40’ı düzeyinde oluyor.

İşsizlik Fonu’ndan alınacak işsizlik parası, kişinin son dört aylık prime esas kazancının yani SGK’ya bildirildiği brüt ücretinin yüzde 40’ı kadar. 2019 yılı için bir kişiye verilecek en düşük işsizlik ödeneği ise 1.015,59TL

Rapora göre, İşsizlik Sigorta Fonu’nda 2019 yılı Kasım ayı itibariyle biriken tutar 131 Milyar 120 Bin TL. 2019 yılı Kasım ayında İŞKUR’a kayıtlı işsiz sayısı 4 milyon 26 bin kişi iken fondan yararlananların yani işsizlik ödeneği bağlanan kişi sayısı aynı ay itibariyle sadece 595 bin kişi. Veli Ağbaba’nın ifadesiyle; “Yani Kasım ayında resmi verilere göre işsiz kalan 3 milyon 431 bin vatandaşımız işsizlik sigortasından yararlanamamıştır.”

ÜÇ YILDA KAYITLI İŞSİZ 1 MİLYON 449 BİN KİŞİ ATTI
İŞKUR verilerine göre Kasım 2017’de kayıtlı işsiz  sayısı 2 Milyon 604 bin 201; Kasım 2018 itibariyle kayıtlı işsiz sayısı 3 Milyon 296 bin 697 ve Kasım 2019 itibariyle de kayıtlı işsiz sayısı 4 Milyon 26 bin. Kasım 2017- Kasım 2019 arasında İŞKUR’a kayıtlı işsiz sayısı 1 milyon 449 bin kişi artmış durumda.

Yine rapordaki verilere göre, İŞKUR’a Kasım 2017 ‘de kayıtlı işsiz sayısı 2,6 milyon, işsizlik ödeneği ödenen işsiz sayısı 384 bin; 2018’de İŞKUR’a kayıtlı işsiz sayısı 3 milyon 296 bin, işsizlik ödeneğinde yararlanan işsiz sayısı ise 523 bin kişi. 2019 Kasım verilerine göre de İŞKUR’a kayıtlı 4 milyon 26 bin işsizden, 595 bin işsiz fondan yararlanabiliyor.

Veli Ağbaba, “Son 3 yılın İŞKUR’a kayıtlı işsiz sayısı ile işsizlik ödeneğinden yararlananların oranı arasında bir kıyaslama yapıldığında işsizlerin yüzde 80’den fazlasının işsizlik sigortası ödeneğinden yararlanamadığı ortaya çıkıyor” değerlendirmesini yapıyor.

İŞSİZLERE 7, PATRONLARA 14 MİLYAR
Yine raporda İşsizlik Sigortası Fonunda biriken toplam gelirin,  2019 yılı Ocak –Kasım ayları arasında 131 milyar TL’yi aştığı, işsizlere ödenen toplam miktarın ise aynı tarihler arasında 7 milyar 316 milyon TL ile sınırlı kaldığı belirtiliyor. Yani fonda biriken 124 milyar TL farklı alanlara kaynak olarak aktarılıyor. Aynı dönemde patronlara teşvik adı altında yapılan ödemelerin ise 14 milyar TL’yi aştığı vurgulanıyor.

Raporda İşsizlik ödeneğinden yararlanma koşullarının ağırlığına da dikkat çekiliyor: “İşsizlik Fonu’ndan yararlanmak için kapsamdaki kişilerin işten ayrılmadan önceki son üç yıl içerisinde en az 600 gün prim ödemiş olması, ayrıca işsiz kalmadan önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olarak çalışması şartı gerekmektedir.”

Alınan ödeme ise şöyle; “Son üç yıl içerisinde en az 600 gün prim ödeyen işçiler 6 ay; son üç yıl içerisindeki primi 900 gün olanlar 8 ay, son üç yılın tamamında prim ödeyenler ise 10 ay işsizlik ödeneğinden yararlanabiliyor.”

Raporda bu durum, “Türkiye bu hali ile OECD ülkeleri arasında işsizlik fonuna erişimin en zor olduğu 3. Ülke olarak göze çarpmaktadır” diye değerlendiriliyor.

‘YARARLANMA KOLAYLAŞTIRILSIN’
Veli Ağbaba, fon gelirlerinin artırılmasını, aynı zamanda işçilerin bu haklardan yararlanabilmesi için şartlarının işçiler lehine yeniden düzenlenmesini istiyor. Ağbaba, İşsizlik sigorta fonundan yararlanma hakkı olan son 3 yılda 600 gün sigorta şartının 180’e indirilmesi, kıdeme göre farklılaşan faydalanma sürelerinin de uzatılması, işverenlerin işçilere ödediği ücretlerin işsizlik sigortasından karşılanmaması ve fonunun yalnızca işsizlere ödenek olarak verilmesi” gerektiğini ifade ediyor.