Bugün Türkiye’de 70 İletişim Fakültesi, binlerce mezun ve sadece 3211 basın kartlı gazeteci var

0
705

Bugün Türkiye’de 70 iletişim fakültesi her yıl binlerce mezun veriyor, binlerce gazeteci ise işsiz. Öte yandan binlerce “alaylı” da gazetecilik sektöründe çalışıyor. Bugün Türkiye’de, hiçbirimizin adlarını bile bilmediği tam 1075 gazete var. Basın İlan Kurumu, gazetelerde çalışanlara dair 2019 yılı istatistiklerini yayınlamıştı.

 Onur Metin

Bu HalaGazeteciyiz haberi, gazetecilik yapanlara dair 2019 yılı istatistikleri ve Gazeteciler Günü’nü yeni geride bırakmışken gazetecilerin durumu üzerine bir değerlendirme olacak.

Basın İlan Kurumu tarafından, 81 ilde resmi ilan yayınlama hakkı olan süreli yayınların sayılarına, asgari kadrolarında yer alan fikir işçilerinin cinsiyetlerine, eğitim durumlarına, basın kartı sahipliği sayılarına dair 2019 Temmuz ayı verileri açıklandı.

GAZETE BAŞINA 3 BASIN KARTI, TOPLAM BASIN KARTI 3211

Gazetelerde çalışan (resmi) toplam fikir işçisi sayısı 7593. Bunların 5179’u erkek ve 2414’ü ise kadın. Bu kişilerden sadece 3211’i basın kartı sahibi. 1075 gazete olduğunu düşününce, doğru orantı kurduğumuzda, yaklaşık “gazete başına 3 kişi” basın kartı sahibi.

Gazetecilik yapan, bu işle uğraşan pek çok kişiye, Türkiye’de sigortalı olsalar bile basın kartı bile verilmiyor. Kurumların ve uluslararası kuruluşların verdiği basın kartları, “Uluslararası” geçerliliği olsa bile, Türkiye’de “uygulamada” genellikle geçmiyor.

EN ÇOK İLKÖĞRETİM VE LİSE MEZUNLARI VAR

Eğitim tablosuna bakıldığında, en çok çalışan fikir işçisinin, ilköğretim ve lise mezunu olduğu görülüyor. Çalışan ilköğretim ve lise mezunu fikir işçisi sayısı ise 4188.

Bir gazetede çalışan iletişim fakültesi mezunu sayısı ise 1199.

EĞİTİM TABLOSU NE GÖSTERİYOR?

Eğitim tablosu şöyle şekillendi: Çalışanlar arasından sadece 1199 kişi üniversitelerin iletişim fakültelerinden mezun. Yine iletişimle ilgili ön lisans programlarından mezun olup, basın sektöründe çalışanların sayısı 175.

Resmi ilan yayınlama hakkı bulunan süreli yayınlarda 1003 ilköğretim mezunu, 3185 lise mezunu (toplam 4188 kişi), 729 ön lisans, 2415 lisans mezunu bulunuyor. Lisans mezunlarının 1199 kişisi her yıl yüzlerce mezun veren iletişim fakültelerinden mezun. Yüksek lisans yapmış çalışan sayısı 79 olurken, doktorasını yapmış fikir işçisi sayısı ise 7 olarak gerçekleşti.

70 İLETİŞİM FAKÜLTESİ; BİNLERCE MEZUN: YÜKSEK İŞSİZLİK ORANI

Bütün bu olanlara rağmen, Türkiye’de 70 iletişim fakültesinde 14 bin kişiden fazla kontenjan var. 37 devlet üniversitesinde yaklaşık 8500, ve 33 vakıf üniversitesinde yaklaşık 5800 kontenjan var. Üniversiteler bu fakülteye, toplamda yaklaşık 14 bin 300 kişi alabilecek durumda.

Yani, bundan sonra gazetecilik eğitimi almış olanlar dışında gazetecilik yapmak yasaklansa, şu anda gazetecilik yapan herkes emekli edilse, bundan sonra gazetecilik fakültelerine hiç yeni öğrenci alınmasa bile, fakültelerden mezun olan öğrencilerin sadece yarısı bile kadroları doldurmaya yetiyor.

11 BİN 157 GAZETECİ İŞSİZ, 91 GAZETECİ CEZAEVİNDE, 12 BİN GAZETECİ YARGILANDI

10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü’nde, çeşitli istatistikler durumu ortaya koyuyor. 2019 verilerine göre (Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Temmuz 2019 istatistikleri) 11 bin 157 gazeteci şu an iş bulamıyor.

Adalet Bakanlığı verilerine göre, 2003-2018 arasında yargılanmış gazeteci sayısı 12 bin. 12 bin gazeteci yazdıkları ve yaptıkları için sorgulandı.

Son beş yılda basın kartı iptal edilen gazeteci sayısı 3804 kişi. Başka bir deyişle, iptal edilen basın kartlarının sayısı, şu an toplamda geçerli olan basın kartından (3211 basın kartı var) daha fazla.

15 Temmuz 2016’dan sonra 685 gazetecinin milli güvenlik nedeniyle basın kartları da iptal edildi.

Tutuklu gazeteci sayısı 91. Sadece 2019’da 59 gazeteciye 200 yıl ceza kesildi.

BASIN ÖZGÜRLÜĞÜNDE TÜRKİYE DÜNYADA NEREDE?

Basın özgürlüğü konusunda, Sınır Tanımayan Gazeteciler (Reporters sans frontieres-RSF) Mayıs 2019’da bir araştırma yayınlamıştı. Medyanın 180 ülkedeki durumunun değerlendirildiği çalışma, ülkelerdeki sosyololar, avukatlar ve medya çalışanlarının yaklaşık 90 soruyu cevaplaması ile sonuçlarını vermişti. Buna göre, Dünyada basın özgürlüğünün en iyi olduğu 10 ülke şöyle sıralandı.

Bu skala şöyle okunuyor.

  • 0-15 puan: Basın özgürlüğü iyi olan ülkeler
  • 15-25 puan: Basın özgürlüğü tatmin edici ülkeler
  • 25-35 puan: Sorunlu ülkeler
  • 35-55 puan: Zor durumda olan ülkeler
  • 55-100 puan: Çok ciddi sorunları olan ülkeler

Basın özgürlüğü konusunda en düşük notu alan ülkeler arasında Türkiye de var. Türkiye’nin basın özgürlüğü sıralamasındaki yeri, 2018’e göre aynı kaldı. Türkiye, basın özgürlüğü konusunda 180 ülke arasından 157’inci sırada. Irak, Ruanda, Bangladeş, Rusya, Cezayir ve Pakistan gibi ülkelerin basınları ise Türkiye’den daha özgür. Basın özgürlüğünün Türkiye’den daha kötü durumda olduğu ülkeler ise Türkmenistan, Kuzey Kore, Çin, Suriye, Suudi Arabistan ve İran… gibi ülkeler.

Şu bağlantıdan (https://rsf.org/en/ranking) “Reporters sans frontieres” sıralamasına ve etkileşimli haritaya ulaşılabilir.

RSF’nin geçmiş yıllar istatistiklerine göre, Türkiye’nin yıllara göre sıralaması da şu şekilde:

2013 154/180
2014 154/180
2015 149/180
2016 151/180
2017 155/180
2018 157/180
2019 157/180

Özellikle 2015 sonrasına bir düşüş olduğunu söylemek mümkün.

DÜNYA BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ RAPORUNDA TÜRKİYE

Türkiye, RSF tarafından yayınlanan Dünya Basın Özgürlüğü Raporu’nda, “araştırmacı gazeteciliğin cezalandırıldığı tek ülke” olarak yer aldı. Raporda Türkiye, “dünyada en çok gazetecinin hapiste olduğu ülke” olarak da geçiyor. Raporda, internet siteleri ve sosyal medyada sansür uygulandığı, her yıl binlerce yazıya erişimin engellendiği, video paylaşım sitelerinin kontrol altına alınmaya çalışıldığına da dikkat çekildi.