Salgın gölgesinde işçi bayramı; Corona en çok emekçileri vurdu

0
415

Tarihinde ilk kez 1 Mayıs alanlarda değil, sanal ortamlarda kutlanacak. Koronavirüs salgını nedeniyle 1 Mayıs’ta sokağa çıkma yasağı da ilan edilirken, çalışanlar, sağlıkçılar için risk devam ediyor.

Çalışanların hem ekonomik hem de sosyal alanda maruz kaldıkları sömürü, bu yıl 1 Mayıs’ta, Coronavirüs salgını ile daha belirgin hale geldi. Sosyal mesafe kurallarına uyulmadan çalıştırılma, koruyucu ekipmanların temin edilmemesinin yanı sıra, işverenlere “ücretsiz izin” hakkını tanıyan yasanın da onaylanması ile 1 Mayıs,  işçi bayramı olmaktan çıkıp sömürü bayramı haline geldi. Emek örgütleri bu yıl meydanlar yerine online olarak 1 Mayıs programlarını gerçekleştirecek

Dünyayı etkisi altına alan Coronavirüs salgını Türkiye’de de kendini göstermeye devam ediyor. Ocak ayında Çin’de ortaya çıkan salgın Mart ayında Türkiye’de de kendini göstermeye başladı. Resmi rakamlara göre vaka ve ölüm sayısı azalma eğilimi gösterse de, vaka ve ölümlerin yanlış kodlamalarla sisteme girilmesi, tablonun hiç de iç açıcı olmadığını gözler önüne seriyor. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG) verilerine göre salgının ilk bir aylık sürecinde bine yakın işçiye Covit-19 teşhisi konulurken, 52 işçi de tedbirsizlik nedeniyle yaşamını yitirdi. 

DIŞARIDA YASAK, EVDE AÇLIK

Salgın döneminde emek örgütlerinin, zorunlu olmayan alanlarda üretim ve hizmetlerin durdurulması, çalışanlara ücretli izin haklarının tanınması konusundaki girişimleri hayata geçirilmedi. Öte yandan önce 65 yaş üzerine, ardından da 20 yaşın altındaki kişilere yönelik uygulanan sokağa çıkma yasağı, düşük ücretlerle yaşamını sürdürmeye çalışanları “hayati bir seçim” yapmak zorunda bıraktı. Son olarak Adana’da 20 yaşının altında olan ve çalışmak zorunda olduğu için evden dışarı çıkan Suriyeli Ali Hemdan, polisin açtığı ateş sonucu yaşamını yitirdi. 

EMEKÇİNİN AÇLIKLA İMTİHANI

“İşten çıkarma yasağı” adı altında TBMM’de kabul edilen torba yasa ile işverenlerin çalışanları ücretsiz izne çıkarmasının önü açılmış oldu. Uygulama ile çalışanlar, günlük 39 TL, yani aylık bin 170 TL gelire mahkum edildi. Salgının yarattığı ekonomik tablo ile birlikte bu uygulama, işçiler ve ailelerini açlık sınırının çok altında bir ücret ile hayatta kalma savaşı vermeye zorluyor.

3 MİLYON ÇALIŞAN KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİNE BAŞVURDU

Hükümetin, faaliyetlerine ara veren işletmeler için ortaya koyduğu “kısa çalışma ödeneği” uygulamasında da tablo vahim. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın verilerine göre yurt genelinde 291 bin 594 firma ve 3 milyon 194 bin 610 işçi, kısa çalışma ödeneğinden yararlanmak için başvuruda bulundu. Yaşanan yoğunluk sebebiyle çoğu işletme ve çalışanın başvurusu henüz onaylanmadı.

EN BÜYÜK RİSK SAĞLIK ÇALIŞANLARINDA

Türkiye’de yaklaşan salgın tehlikesine karşı önlemlerin zamanında alınmaması, hastanelerde ve aile sağlığı merkezlerinde yaşanan yoğunluk en çok sağlık çalışanlarını etkiledi. Türk Tabipleri Birliği’nin (TTB) verilerine göre geçtiğimiz ay Coronavirüs yüzünden yaşamını yitiren sağlık çalışanlarının sayısı 25’i buldu. Öte yandan çok sayıda sağlık çalışanı koruyucu ekipman yetersizliği, uzun mesai saatleri gibi zor ve tehlikeli koşulların yanı sıra, hasta yakınlarının fiziksel ve sözlü saldırılarına da maruz kalmaya devam ediyor.

AVM İSTİSNASI

Salgın özellikle kalabalık ortamlarda çalışanlar için risk oluşturmaya devam ederken, Mart ayından beri kapalı olan alışveriş merkezlerinin önümüzdeki günlerde açılması gündeme geldi. Buna göre çok sayıda kişinin ziyaret ettiği AVM’lerin 8 Mayıs itibariyle kademeli olarak açılması planlanıyor. Gün içinde çok sayıda tüketicinin ziyaret ettiği AVM’lerin, salgının tam olarak ortadan kalkmadan açılması hem alışveriş yapanlar hem de AVM çalışanları için önemli bir risk teşkil edecek.

MEYDANSIZ 1 MAYIS

Salgın nedeniyle alınan tedbirler sonucu bu yıl 1 Mayıs programları online platformlar üzerinden gerçekleşecek. Emek örgütleri 1 Mayıs programları kapsamında aydınların, sanatçıların ve örgüt temsilcilerinin mesajlarını kamuoyuna ulaştıracak.

DİSK Başkanı Arzu Çerkezoğlu,  “Tarihte ilk kez 1 Mayıs meydanlarda kutlanmayacak. 2. Dünya Savaşı sırasında bile meydanlarda kutlama yapıldığını göz önüne alırsak bu 1 Mayıs gerçekten tarihi bir 1 Mayıs olacak. Dünya’da ve Türkiye’de işçilerin, halkın sokağa çıkmasını bırakın, yan yana gelmesinin sınırlı olduğu koşullarda 1 Mayıs’ı kutlayacağız. 1 Mayıs 2020 tarihsel bir 1 Mayıs olacaktır. Balkonlardan 1 Mayıs Marşı çalmak, pankart asmak gibi etkinliklerimiz olacak. Televizyonlardan canlı yayınlanacak bir 1 Mayıs buluşması düzenleyeceğiz” açıklamasında bulundu.