Pandemide Yasağa Rağmen İşten Çıkarmalar Devam Ediyor

0
949

Pandemi nedeniyle işçi çıkarmanın yasaklanmasına rağmen, işten çıkarmalar İş Kanunu’nun 25/2 maddesi öne sürülerek devam ediyor. Birleşik Metal-İş Sendikası Genel Sekreteri Özkan Atar, düzenlemenin işsizliği önleyici bir tedbir olmanın aksine, şu anda tamamen işçilerin aleyhine döndüğünü söylüyor.

Covid-19 nedeniyle yüz binlerce işyerinde üretim durdu. İçişleri Bakanlığı’nın yayımladığı genelgeyle ülke genelinde 252 bin 690 işyerinin faaliyetlerine geçici olarak ara verildi. Sadece bu işyerlerinde 2,5 milyona yakın kişi iş kaybına uğradı. Ücretsiz izine çıkartılan ve geliri aylık bin 168 TL’ye düşen 1,9 milyon kişi, kısa çalışma ödeneği kapsamında brüt gelirinin sadece yüzde 60’ını alan 3 milyon 573 bin 480 kişi, bu dönemde tek geliri işsizlik ödeneği olan 775 bin kişi, çalışırken kazandığı mevcut ücretini kaybetmiş oldu. Yani bu dönemde en az 6,2 milyon kişi gelir kaybına uğradı.

Meclis’te kabul edilen torba yasada yer alan geçici kanun ile pandemi nedeniyle işten çıkarmalar  yasaklanırken, bunun yerine ücretsiz izin ve kısa çalışma ödeneği uygulamaları getirildi. Buna rağmen işverenler İş Kanunu’nun 25/2 maddesini gerekçe göstererek işçileri işten atmayı sürdürüyor. Bu madde, “İşveren tarafından işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeni ile fesih” anlamına geliyor. İşveren, iş akdini fesih sebebi olarak ‘ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranış’ olan 29 numaralı kodu işaretlediğinde İŞKUR, işçiye işsizlik maaşı da ödemiyor. İşverenin işten ayrılış bildirgesinde keyfi olarak 29 numaralı kodu işaretlediği yargı kararıyla tescillenmiş olsa bile bir yaptırımı bulunmuyor.

‘İŞTEN ÇIKARMA YASAĞI KAĞIT ÜZERİNDE KALDI’

CHP Antalya Milletvekili Çetin Osman Budak; Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk’un yanıtlaması istemiyle TBMM’ye verdiği soru önergesinde, iktidarın pandemi döneminde getirdiği işten çıkarma yasağının tıpkı diğer tedbirler gibi sadece kağıt üzerinde kaldığını belirtti. CHP’li Budak, Bakan Selçuk’a şu soruları yöneltti:

“İşten çıkarmanın yasaklanmasına rağmen hem Antalya özelinde hem de Türkiye genelinde işsizlik maaşı başvurularında yaşanan artışın sebepleri nelerdir? Yasa maddesine aykırı davranan kaç işverene, kaç işçi için, ne kadar idari para cezası kesilmiştir?

İşsizlik ödemesi alabilen kişilerin oranında son bir senedir yaşanan düşüş ortadadır. Bu düşüşün sebebi bu dönemde işverenlerin iş veya hizmet sözleşmelerini ahlaka aykırı davranış gerekçesiyle feshetmeleri midir? Bu kapsamda kaç işçinin işine, işvereni idari cezadan muaf hale getirecek şekilde son verilmiştir?”

‘YASA, ŞU AN TAMAMEN İŞÇİLERİN ALEYHİNE DÖNDÜ’

DİSK Birleşik Metal-İş Sendikası Genel Sekreteri Özkan Atar, halagazeteciyiz.net’e yaptığı açıklamada, özellikle sendikal örgütlenme olan işyerlerinde, işverenlerin ilgili yasal düzenlemeye uymadığını, sendikalaşmayı engellemek için bir yöntem olarak işçi çıkarttıklarını söyledi. İşsizlik oranının şu an Cumhuriyet tarihinin en üst seviyesine çıktığını anımsatan Atar, düzenlemenin işsizliği önleyici bir tedbir olmadığını vurguladı. Bazı durumlarda ücretsiz izin uygulamasının, işten çıkarılmaktan daha kötü sonuçlara neden olduğunu kaydeden Atar, şöyle konuştu:

“Çünkü işveren, işçiyi ücretsiz izne yolladığı zaman işçi herhangi bir şekilde tazminat alamıyor, başka bir işte çalışamıyor. Yani günlük 39 lira ücrete mahkum ediliyor. İşçi, işvereniyle sanki gönüllü olarak işten çıkmak istiyormuş gibi imza vererek yolunu ayırmış oluyor.”

İşten atılmaların önlenmesi amacıyla çıkarıldığı iddia edilen yasanın, şu anda tamamen işçilerin aleyhine döndüğüne dikkat çeken Atar, “Ücretsiz izin uygulaması bir an önce ortadan kaldırılmalı, işverenlere tanınan bu hak sonlandırılmalıdır. En düşük işsizlik ödeneği en az asgari ücret seviyesine çekilmeli ve kanuna aykırı işlem yapan işverenler hakkında adli cezalar ve soruşturmalar mutlaka yapılmalıdır” dedi.

ÖZER ELEKTRİK’TE DİRENİŞ SÜRÜYOR

Türkiye’nin en büyük sanayi bölgelerinden olan Kocaeli’nin Gebze ilçesinde vaka sayısı Türkiye ortalamasının üzerinde bulunuyor. Gebze’de her 3 kişiden biri işçi ve sosyal güvenceleri yok. Yüz binlerce işyerinde işten çıkarmalar sürerken ilçede bulunan Özer Elektrik firması da 10 işçiyi DİSK Birleşik Metal-İş’e üye olmaları nedeniyle 25/2 maddesini bahane ederek işten attı. 7 işçi de işveren baskısıyla istifa ettirildi. İşçiler 22 gündür fabrika önünde direnişe devam ediyor.

Özkan Atar, Özer Elektrik fabrikasında işçilerin pandemi dolayısıyla birçok olumsuz uygulamaya maruz bırakıldıklarını, bu süreçte ücretlerinin ve çalışma koşullarının iyileştirilmediğini anlattı. Başta sağlıklarının korunması, işçi sağlığı ve iş güvenliği koşullarının işyerinde hayata geçmesi talebiyle işçilerin sendikalarına üye olduklarını söyleyen Atar, “Bunun üzerine Aile, Çalışma ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’ndan yetki belgemiz geldi. İşveren bunu öğrenir öğrenmez de arkadaşlarımızı işten attı ve tabi kıdem, ihbar tazminatlarını ödeyerek, İş Kanunu’nun 18. maddesine göre değil, 25/2 maddeden çıkardı. Yalan, haksız, asılsız ithamlarla arkadaşlarımızı mağdur ettiler” ifadelerini kullandı.

İşten atılan işçilerin herhangi bir tazminat almadıklarını ve işsizlik maaşından yararlanamadıklarını bildiren Atar, çalışmaya devam eden işçilere de sendikadan istifa etmeleri konusunda işverenin baskı yaptığını belirtti. Özer Elektrik’te işçilerin yüzde 70’inin Birleşik Metal-İş’e üye olduklarını aktaran Atar, “Burada mücadelemiz kararlılıkla devam ediyor. Yasal girişimlerimizi yaptık, gerekli suç duyurularını yapıyoruz. Hukuksal alanda da mücadelemizi devam ettiriyoruz” dedi.